marker CA 19 - 9
Fot.: Unsplash.com

CA 19 – 9 jest rodzajem markera nowotworowego. Markery nowotworowe są substancjami wytwarzanymi przez komórki nowotworowe lub przez normalne komórki w odpowiedzi na proces nowotworowy. Zdrowi ludzie mogą mieć niewielkie ilości CA 19 – 9 we krwi. Wysoki poziom CA 19 – 9 jest często oznaką raka trzustki. Ale wysoki poziom może wskazywać na inne rodzaje raka. Dlatego test nie jest używany w celu diagnozowania raka, może natomiast pomóc monitorować postęp raka i skuteczność leczenia.

Kiedy dochodzi do rozwoju raka trzustki?

rak trzustki
Fot.: Unsplash.com

Rak trzustki to jeden z najgroźniejszych nowotworów. Zazwyczaj diagnozowany jest w późnym stadium, co stanowi bardzo niekorzystny czynnik rokowniczy. Dokładne przyczyny raka trzustki nie są dobrze poznane. 10% nowotworów trzustki to przypadki dziedziczne. Większość przypadków raka trzustki rozwija się losowo lub jest spowodowane przez takie czynniki jak palenie tytoniu, otyłość i wiek.

Jeśli jesteś krewnym pierwszego stopnia kogoś z rozpoznaniem raka trzustki, możesz mieć zwiększone ryzyko zachorowania na raka trzustki. W takim przypadku zalecane są badania genetyczne na mutacje dziedziczne.

Czynniki ryzyka rozwoju raka trzustki to także:

  • długotrwała cukrzyca
  • przewlekłe i dziedziczne zapalenie trzustki
  • palenie papierosów
  • wiek powyżej 60 roku życia
  • płeć – mężczyźni są nieco bardziej podatni
  • dieta bogata w czerwone i przetworzone mięso
  • otyłość

Guzy trzustki są nowotworami rozwijającymi się z komórek zewnątrzwydzielniczych lub neuroendokrynnych. Jest to klasyfikacja oparta na typie komórki, z której rozwija się nowotwór. Znajomość rodzaju guza jest ważna, ponieważ każdy typ inaczej reaguje na różne metody leczenia. Ponad 90 % nowotworów trzustki to nowotwory z komórek zewnątrzwydzielniczych. Najczęstszym rodzajem raka trzustki jest gruczolakorak. Mniej niż 10% guzów trzustki to guzy neuroendokrynne, zwane także guzami komórek wysepek.

Objawy raka trzustki i diagnostyka

Rak trzustki może powodować tylko niecharakterystyczne objawy, takie jak:

  • ból, zwykle w jamie brzusznej lub plecach
  • utrata masy ciała
  • żółtaczka (zażółcenie skóry, oczu lub obu) z towarzyszącym świądem skóry
  • utrata apetytu
  • nudności
  • zmiany w stolcu
  • zapalenie trzustki (obrzęk trzustki)
  • cukrzyca o niedawnym początku

W bardziej zaawansowanych stadiach nowotworu może dojść do osłabienia, znacznego spadku masy ciała, choroby wrzodowej żołądka czy kumulacji płynu w jamie brzusznej. Objawy mają mało specyficzny charakter, zatem na ich podstawie nie ma możliwości postawienia diagnozy.

Rozpoznanie raka trzustki jest możliwe dzięki wykonaniu badań obrazowych oraz histopatologicznych. Wykonywane są takie badania jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny, które mają na celu zlokalizowanie guza. W kolejnym etapie zmiana nowotworowa jest usuwana operacyjnie (o ile to możliwe) i materiał pobrany w ten sposób poddawany jest ocenie mikroskopowej.

Antygen CA 19 – 9

Nie ma możliwości zdiagnozowania raka trzustki w oparciu o badania krwi. Niekiedy jednak u chorych na raka trzustki oznaczany jest poziom markera CA 19 – 9. CA 19 – 9 jest markerem nowotworowym często kojarzonym z rakiem trzustki. Normalny zakres CA 19 – 9 wynosi od 0 do 37 U/ml, ale osoby z rakiem trzustki często mają wyższy poziom. Nie każdy przypadek raka trzustki spowoduje podwyższony poziom CA 19 – 9 i niektóre nienowotworowe przyczyny (jak zapalenie trzustki i żółtaczka) mogą powodować wysoki poziom CA 19 – 9. Oznacza to, że diagnoza raka trzustki nie może opierać się na oznaczaniu stężenia CA 19 – 9. Antygen rakowo – zarodkowy CEA jest kolejnym markerem nowotworowym związanym z rakiem trzustki. Normalna ilość CEA  jest mniejsza niż 2,5 ng/ml.

objawy raka trzustki
Fot.: Unsplash.com

Po ustaleniu diagnozy, CA 19 – 9 może być stosowany do monitorowania stanu chorego. Lekarz może przyjąć wyjściowy poziom CA 19 – 9 przed zabiegiem chirurgicznym lub przed rozpoczęciem cyklu chemioterapii. Jeśli poziom spada, to zazwyczaj wskazuje, że leczenie działa. Jeśli poziom markera CA 19 – 9 wzrośnie, może to oznaczać nawrót raka lub brak odpowiedzi na bieżący plan leczenia.

Podobnie jak CA 19 – 9, CEA najlepiej sprawdza się w celu monitorowania postęp i odpowiedź na leczenie, a nie do ustalenia diagnozy. Należy pamiętać, że chemioterapia i radioterapia może spowodować tymczasowy wzrost poziomu CEA ze względu na zwiększone uwalnianie CEA przez komórki nowotworowe, które są niszczone.

Bibliografia:

Soborczyk A., Deptała A., Markery nowotworowe w praktyce klinicznej; Choroby Serca i Naczyń, 2007

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here