FSH
Fot.: Unsplash.com

FSH, czyli hormon folikulotropowy to hormon tropowy wydzielany przez przedni płat przysadki. Rolą tego hormonu w organizmie jest regulowanie czynności wydzielniczych gonad – jajników i jąder. Zarówno zbyt wysoki, jak i zbyt niski poziom FSH przekłada się na zaburzenie czynności gonad. Oznaczanie poziomu FSH służy określeniu przyczyn niepłodności u kobiet i mężczyzn.

Funkcje hormonu FSH w organizmie

funkcje FSH
Fot.: Unsplash.com

FSH, czyli hormon folikulotropowy to hormon wydzielany przez przysadkę, a wielkość tej syntezy regulowana jest przez aktywność gonad oraz podwzgórza. Poziom hormonu u kobiet podlega cyklicznym zmianom. Pierwszy wzrost stężenia hormonu odnotowywany jest zaraz po urodzeniu, kolejny – w okresie dojrzewania. Potem cykliczne zmiany w poziomie hormonu folikulotropowego wynikają z obecności cyklu miesięcznego. Podczas menstruacji, czyli w pierwszych dniach cyklu wydzielanie FSH przez przysadkę zwiększa się i ma na celu pobudzenie dojrzewania pęcherzyków. Kolejna zmiana zachodzi w okresie owulacji – wówczas następuje szczyt wydzielania FSH. Gdy nie dojdzie do zapłodnienia, poziom FSH spada, co wynika z hamującego działania progesteronu i estrogenów wydzielanych przez ciałko żółte. Podczas menopauzy wzrasta poziom FSH, gdyż zniesione zostaje hamujące działanie estrogenów.

Podstawową funkcją FSH w organizmie jest pobudzenie dojrzewania pęcherzyków jajnikowych. Hormon folikulotropowy odpowiada ponadto za regulowanie aromatazy – enzymu przekształcającego estrogeny do androgenów. Z kolei w organizmie mężczyzny FSH odpowiada za pobudzenie wytwarzania nasienia oraz syntezę białek wiążących hormony płciowe.

Nieprawidłowy poziom hormonu FSH

Zbyt niski poziom hormonu folikulotropowego wiąże się z zaburzeniem funkcji przysadki mózgowej. Prowadzi to do niewydolności gonad, która określana jest jako wtórna niewydolność jajników. Z kolei wysoki poziom FSH może towarzyszyć pierwotnej niedoczynności jajników, który wiąże się z kompensacyjnym wzrostem wydzielania hormonu folikulotropowego przez przysadkę. Niewydolność jajników spowodowana może być agenezją jajników, chorobą autoimmunologiczną, radioterapią, obecnością guzów jajnika oraz zespołem policystycznych jajników. U mężczyzn wysoki poziom FSH wiąże się z pierwotną niewydolnością jąder. Stan ten wywołany może być przez urazy, radio – czy chemioterapię, infekcje wirusowe (świnka) czy agenezję gonad lub zaburzenia chromosomalne (zespół Klinefeltera). Natomiast niski poziom FSH u mężczyzn spowodowany jest niewłaściwą funkcją przysadki.

Kiedy wykonać badanie poziomu FSH?

badanie FSH
Fot.: Pexels.com

Wskazaniem do oznaczenia poziomu FSH jest przede wszystkim diagnozowanie przyczyn niepłodności. Poziom FSH oznaczany jest wraz z poziomem innych hormonów – LH, testosteronu, estrogenów i progesteronu. FSH badane jest także w celu określenia przyczyny nieregularnych cykli miesięcznych, a także przy podejrzeniu schorzeń przysadki czy gonad.

Badanie poziomu FSH służy ocenie rezerw jajnikowych. Rezerwa jajnikowa to ilość pęcherzyków jajnikowych, które mogą ulec przekształceniu w komórki jajowe. Im mniejsza rezerwa jajnikowa, tym mniejsza szansa na zajście w ciążę. Spadkowi rezerwy jajnikowej sprzyja wiek, schorzenia jajników, brak aktywności fizycznej, chemio – i radioterapia. W celu oceny rezerwy jajnikowej oznaczany jest poziom FSH w trzecim dniu cyklu. Interpretacja badania jest następująca:

  • poniżej 3 mIU/ml – niewydolność przysadki
  • 3 – 9 mIU/ml – satysfakcjonująca rezerwa jajnikowa
  • 9 – 12 mIU/ml – niska rezerwa jajnikowa
  • 12 – 18 mIU/ml – znacznie obniżona (wyczerpująca się) rezerwa jajnikowa
  • powyżej 18 mIU/ml – wyczerpana rezerwa jajnikowa

Zazwyczaj poziom FSH oceniany jest w próbce krwi żylnej, możliwe jest także wykonanie badania w dobowej zbiórce moczu.

Normy FSH

Prawidłowy poziom FSH u mężczyzn wynosi 1 – 12 mIU/ l, a u kobiet poziom hormonu zmienia się w cyklu miesięcznym:

  • faza folikularna 3 – 20 mIU/l
  • owulacja 9 – 26 mIU/l
  • faza lutealna 1 – 12 mIU/l

Natomiast po menopauzie poziom hormonu folikulotropowego może sięgać 18 – 153 mIU/l.

Bibliografia:

Wallach J., Interpretacja badań laboratoryjnych; MediPage 2011

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here