Świnka to nagminne zapalenie przyusznic, czyli schorzenie wielu dziecięcego wywołane przez paramyksowirusa. Choroba ta rozpowszechniona jest na całym świecie i przenoszoną drogą kropelkową oraz przez bezpośredni kontakt z chorymi. Początkowo objawy świnki przypominają grypę, a następnie pojawia się zapalenie ślinianek przyusznych. Leczenie świnki ma charakter objawowy i sprowadza się do stosowania leków przeciwbólowych. Świnka może prowadzić do rozwoju takich powikłań jak zapalenie jajników, jąder czy trzustki.
Spis treści
Czym jest świnka?
Świnka to ostre zakażenie wirusowe, w przebiegu którego dochodzi do charakterystycznego obrzęku jednej lub obu ślinianek. Wirus świnki to paramyksowirus, który przenosi się drogą kropelkową lub przez skażone przedmioty i powierzchnie. Najwięcej zachorowań odnotowywanych jest zimą i wiosną, a chorują głównie dzieci w wieku szkolnym. Chory może zakażać na 7 dni przed i 8 dni po wystąpieniu obrzęku ślinianek. Przechorowanie świnki pozostawia trwałą odporność.
Objawy świnki
Okres wylegania tej choroby dziecięcej trwa 14 – 24 dni. Pierwszymi objawami świnki są objawy grypopodobne – gorączka sięgająca 38 – 39 stopni, ogólne rozbicie, osłabienie, brak apetytu czy bóle mięśni. W przeciągu jednej doby dochodzi do rozwoju zapalenia ślinianek przyusznych, któremu towarzyszy jedno – lub dwustronny obrzęk. Ślinianki są powiększone, tkliwe i bolesne. Może pojawić się ból ucha, trudności w przełykaniu oraz mówieniu. Objawy te narastają podczas kilku pierwszych dni choroby, potem stopniowo ustępują na przestrzeni tygodnia.
Powikłania po śwince
Jednym z najczęstszych powikłań po śwince jest zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych. Takie powikłanie może pojawić się nawet u 70% chorych na świnkę, ale bardzo często ma przebieg bezobjawowy. Jeśli jednak dojdzie do rozwoju zapalenia opon mózgowo -rdzeniowych, wówczas pojawia się ból głowy i karku, senność, sztywność karku. Inne możliwe powikłania mogą dotyczyć zapalenia jajników, jąder, trzustki, tarczycy, nerek czy zapalenie mięśnia sercowego. Zapalenie jąder czy jajników dotyczy młodzieży w okresie dojrzewania oraz dorosłych. W efekcie zapalenia jąder może dojść do niepłodności. W efekcie infekcji wirusem świnki może ponadto dojść do głuchoty, wodogłowia.
Szczególnie niebezpieczne jest zakażenie wirusem świnki u ciężarnych, gdyż może doprowadzić do zakażenia płodu i poronienia. Jeśli u kobiety w pierwszym trymestrze ciąży dochodzi do zapalenia ślinianek, konieczne jest niezwłoczne zgłoszenie się do lekarza.
Diagnostyka świnki
W większości przypadków świnki wystarczy wystąpienie charakterystycznych objawów, aby móc postawić rozpoznanie. Jeśli jednak konieczne jest przeprowadzenie diagnostyki, można wykonać następujące badania:
- wzrost poziomu amylazy we krwi, towarzyszący zapaleniu ślinianek
- wyizolowanie wirusa metodą PCR, gdzie materiałem biologicznym do badania może być mocz, ślina czy krew
- badania serologiczne, pozwalające wykazać obecność swoistych przeciwciał klasy IgG i IgM we krwi.
W diagnostyce różnicowej świnki uwzględnić należy takie schorzenia jak naczyniak i nowotwór ślinianek, reakcje alergiczne, nowotwory kości żuchwy, zapalenie stawu skroniowo – żuchwowego, sarkoidoza.
Leczenie świnki
Leczenie świnki ma charakter objawowy. Stosowane są środki przeciwbólowe, w okolicy szyi przykładane są zimne okłady. Konieczne jest nawadnianie organizmu i przyjmowanie lekkich, łatwych do przełknięcia posiłków. Świnka zazwyczaj ustępuje samoistnie. Jeśli jednak pojawiają się powikłania po śwince, konieczne jest odpowiednie leczenie, potrzebna może być nawet hospitalizacja.
Profilaktyka – szczepionka przeciwko śwince
Najskuteczniejszym sposobem na zapobieganie rozwojowi świnki jest szczepienie ochronne. Stosowana jest szczepionka skojarzona przeciwko różyczce, odrze i śwince. Pierwszą dawkę szczepionki podaje się w 13 – 15 miesiącu życia, a dawka uzupełniająca podawana jest w 6 roku życia. W związku z powszechnym występowaniem wirusa świnki, każda osoba nieszczepiona choruje na świnkę.
Bibliografia:
Virella g., Mikrobiologia i choroby zakaźne; Urban&Partner, 1999
