mikrodermabrazja
Fot.: Unsplash.com

Rak jajnika to bardzo podstępny nowotwór złośliwy, który przez długi czas rozwija się bezobjawowo. Diagnozowany jest zazwyczaj w późnych stadiach, co przyczynia się do wysokiej śmiertelności. Przyczyny raka jajnika to predyspozycje genetyczne oraz rozmaite czynniki środowiskowe. Leczenie raka jajnika sprowadza się do zabiegu operacyjnego, a także radio – i chemioterapii.

Czym jest rak jajnika?

Nowotwór złośliwy jajnika to jeden z najczęstszych nowotworów u kobiet. Rak ten rozwija się w obrębie jajników, czyli gonad żeńskich. Istnieją dwa typy raka jajnika:

  • typ I to rzadsza, a zarazem łagodniejsza postać raka, zazwyczaj rozwijająca się w obrębie jajników i później rozprzestrzeniająca się w jamie otrzewnowej; wyróżnia się tu raka endometrialnego lub śluzowego
  • typ II to często występująca postać bardziej złośliwego raka jajnika; zazwyczaj występuje jako źle rokujący rak surowiczy, a także rak niezróżnicowany czy rak mięsakorak

W większości przypadków guzowi raka jajnika towarzyszy rozsiew nowotworowy do narządów jamy brzusznej – jelit, wątroby, śledziony. W zależności od stopnia zaawansowania raka wyróżnić można cztery stopnie choroby:

  • I stopień to obecność guza wyłącznie w jajniku
  • II stopień to guz w jajniku z zajęciem struktur miednicy mniejszej
  • III stopień to przerzuty poza miednicą mniejszą
  • IV stopień to odległe przerzuty.

Przyczyny raka jajnika

diagnostyka raka jajnika
Fot.: Unsplash.com

Najistotniejsze znaczenie w rozwoju raka jajnika mają predyspozycje genetyczne. Mowa o występowaniu raka jajnika w rodzinie, występowaniu raka piersi, a także niepolipowatego raka okrężniczo – odbytniczego. W przypadku rodzinnego podłoża raka jajnika jedną z przyczyn może być mutacja w obrębie genów BRCA1 oraz BRCA2, odpowiedzialnych za występowanie zarówno raka jajnika, jak i raka piersi.

Poza predyspozycjami genetycznymi, na rozwój raka jajnika mogą mieć wpływ rozmaite czynniki środowiskowe. Najistotniejsze czynniki ryzyka to:

  • wczesne pokwitanie
  • późne wystąpienie menopauzy
  • bezdzietność
  • zespół policystycznych jajników
  • endometrioza
  • otyłość
  • hormonalna stymulacja owulacji
  • pierwszy poród po 35 roku życia

Natomiast stosowanie antykoncepcji hormonalnej oraz karmienie piersią zmniejszają ryzyko zachorowania na raka jajnika.

Najwięcej zachorowań odnotowywanych jest w grupie wiekowej 40 – 70 lat. Jest to szósty w kolejności nowotwór złośliwy u kobiet.

Objawy raka jajnika

Rak jajnika przez długi czas nie daje żadnych objawów; dopiero w zaawansowanych postaciach nowotworu mogą pojawić się pewne symptomy. Mają one jednak mało specyficzny charakter i przez długi czas mogą nie być kojarzone z nowotworem. Najczęściej występujące objawy raka jajnika to:

  • wzdęcia i zaparcia
  • ból brzucha
  • zwiększenie obwodu brzucha
  • wodobrzusze
  • uczucie pełności po jedzeniu
  • nerwobóle ud, pachwin lub okolicy kulszowej
  • bolesne stosunki płciowe
  • uczucie parcia na mocz i częste oddawanie moczu
  • krwawienia i plamienia
  • brak apetytu
  • niepłodność
  • utrata masy ciała
  • chroniczne zmęczenie.

Jak można zdiagnozować rak jajnika?

W celu wykrycia raka jajnika konieczne jest wykonanie badania ginekologicznego oraz USG przezpochwowego. Gdy wykazana zostanie obecność guza w jajniku – potrzebna jest dalsza diagnostyka. Zalecane jest wykonanie tomografii komputerowej, a także rtg klatki piersiowej. We krwi oznaczane są markery nowotworowe – CA 125 oraz CEA. Ostatecznym potwierdzeniem rozpoznania złośliwego nowotworu jajnika jest badanie histopatologiczne – ocena tkanki jajnika pod mikroskopem.

Metody leczenia raka jajnika

leczenie raka jajnika
Fot.: Unsplash.com

Podstawową metoda leczenia raka jajnika jest leczenie operacyjne, połączone z wykonaniem biopsji. Dzięki temu możliwe jest poznanie typu nowotworu i jego usunięcie. W zależności od rozległości zmian nowotworowych usuwane mogą być nie tylko jajniki, ale także macica, fragmenty jelita, śledziony. Inne metody leczenia to chemioterapia, rzadziej – radioterapia. Coraz bardziej na znaczeniu zyskuje terapia celowana, działająca wybiórczo na komórki nowotworowe i oszczędzająca komórki zdrowe.

Rokowania w raku jajnika zależą od stopnia zaawansowania nowotworu i obecności mutacji genów BRCA. Odsetek przeżyć pięcioletnich w I stopniu zaawansowania to ponad 70%, a w IV stopniu zaawansowania – zaledwie 5%.

Bibliografia:

Kujawa K., Lisowska K., Rak jajnika – od biologii do kliniki; Postepy Hig Med Dosw 2015

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here