czerniak
Fot.: Unsplash.com

Czerniak to nowotwór złośliwy skóry, który diagnozowany jest coraz częściej. Najważniejszym czynnikiem ryzyka rozwoju tego raka skóry jest ekspozycja na słońce i brak stosowania filtrów antyUV. Czerniak to jeden z najgroźniejszych nowotworów złośliwych, szybko dający przerzuty. Leczenie nowotworu polega przede wszystkim na chirurgicznym wycięciu zmiany skórnej. Nowotwór jest wyleczalny we wczesnym stadium, a im większy stopień zaawansowania, tym gorsze rokowania.

Czym jest czerniak?

czynniki ryzyka czerniaka
Fot.: Unsplash.com

Czerniak to najbardziej złośliwy nowotwór skóry, który rozwija się z melanocytów, czyli komórek odpowiedzialnych za syntezę barwnika skóry melaniny. Może rozwinąć się w obrębie skóry, także owłosionej skóry głowy oraz błon śluzowych. Mało kto wie, że czerniak może powstać ponadto w obrębie błony naczyniowej gałki ocznej. Czerniak może dawać liczne przerzuty do węzłów chłonnych, a także odległych narządów (mózg, płuca). Czerniak stanowi około 2% wszystkich nowotworów.

Przyczyny czerniaka

Główne czynniki ryzyka czerniaka to:

  • fototyp skóry: osoby o jasnej karnacji są bardziej narażone na rozwój czerniaka niż osoby z ciemniejszą skórą; największe ryzyko dotyczy osób z rudymi włosami i piegami; czerniak jest bardzo rzadki u osób rasy czarnej lub Azjatów
  • występowanie znamion skórnych – oczywiście większość znamion nigdy nie zamieni się w raka, ale obecność wielu (ponad 100) znamion lub nietypowych znamion wskazuje na zwiększone ryzyko rozwoju czerniaka; szczególnie niebezpieczne jest posiadanie znamion atypowych, posiadających co najmniej 3 z cech ABCD (asymetria kształtu, nieregularność krawędzi, kolor zmieniający się w zależności od obszaru i dynamiczna ewolucja w czasie pod względem kształtu, koloru lub rozmiaru)
  • ekspozycja na słońce: naturalna ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe zwiększa ryzyko rozwoju czerniaka na każdym etapie życia, ale ryzyko to jest większe, gdy ekspozycja występuje we wczesnym dzieciństwie; także oparzenie słoneczne zwiększa ryzyko rozwoju czerniaka, zwłaszcza oparzeń słonecznych w trakcie dzieciństwa
  • korzystanie z solarium: ekspozycja na sztuczne promieniowanie UV w celu uzyskania opalenizny zwiększa ryzyko rozwoju czerniaka, zwłaszcza gdy solarium jest używane przed 30 rokiem życia.
  • posiadanie czerniaka zwiększa ryzyko wystąpienia innego czerniaka w przyszłości.

Objawy czerniaka

 

przyczyny czerniaka
Fot.: Unsplash.com

Czerniak rozwija się zazwyczaj na podłożu już istniejących znamion barwnikowych, a także na niezmienionej uprzednio skórze. Zmiana nowotworowa może przyjmować postać zgrubienia, zaczerwienienia, swędzenia, krwawienia, zmiany kształtu i barwy pieprzyka.

Rozpoznanie czerniaka

Czerniak jest zwykle rozpoznawany po zauważeniu podejrzanego pieprzyka przez pacjenta.

Rozpoznanie czerniaka opiera się na następujących badaniach:

  1. Badanie kliniczne

Lekarz zadaje pacjentowi pytania, w szczególności dotyczące możliwych czynników ryzyka oraz zmiany w obrębie podejrzanego pieprzyka. Badanie podejrzanego pieprzyka polega na wykazaniu cech „ABCD”: asymetrii kształtu, nieregularności granicy lub źle zdefiniowanej granicy, zróżnicowanego koloru oraz dynamicznych zmian wyglądu. Warto podkreślić, że nie wszystkie czerniaki mają łącznie 4 cechy.

  1. Dermoskopia

Polega to na użyciu małego urządzenia zwanego dermatoskopem, który rozświetla i powiększa zmiany skórne.

  1. Badanie histopatologiczne po usunięciu całego pieprzyka.

Jest to laboratoryjne badanie komórek nowotworowych, wykazywanych w zmianie skórnej pobranej drogą biopsji skóry. Najpierw w miejsce, które ma zostać usunięte, wstrzykuje się środek miejscowo znieczulający, a później podejrzany pieprzyk jest usuwany z pewnym marginesem zdrowej tkanki wokół zmiany rakowej.

Terapia czerniaka

Leczenie czerniaka polega na wycięciu zmiany nowotworowej z marginesem zdrowej skóry. Jeśli powiększone są węzły wartownicze, one także powinny zostać usunięte. Jeśli występują przerzuty czerniaka lub nowotwór ma postać nieoperacyjną, wówczas wdrażane jest leczenie systemowe – immunoterapię.

Bibliografia:

Liu Y., Melanoma: molecular pathogenesis and therapeutic management; Mol Cell Pharmacol 2014

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here