zaparcia
Fot.: Pexels.com

Zaparcia to jedno z najczęstszych zaburzeń układu trawiennego, dotyczące nawet kilkunastu % osób na całym świecie. W przebiegu zaparć pojawiają się trudności z wypróżnianiem, a powikłaniem zaparć mogą być hemoroidy, rozwój uchyłków jelita, stanów zapalnych jelita czy kumulowanie się kamieni kałowych. Profilaktyka zaparć, a także ich terapia sprowadzają się do stosowania diety bogatej w błonnik i właściwego nawadniania organizmu.

Czym są zaparcia?

Zaparcia to dysfunkcja przewodu pokarmowego, polegająca na mniejszej częstości wypróżnień oraz problemów z defekacją. Zgodnie z definicją zaparcia można rozpoznać wówczas, gdy w ciągu ostatnich trzech miesięcy występują co najmniej dwa z poniższych objawów:

  • wysiłek podczas parcia na stolec w ponad 25% defekacji
  • grudkowy lub twardy stolec w ponad 25% defekacji
  • uczucie niepełnego wypróżnienia w ponad 25% defekacji
  • uczucie przeszkody/blokady w obrębie odbytnicy w ponad 25% wypróżnień
  • ręczne zabiegi celem ułatwienia ewakuacji stolca w ponad 25% wypróżnień,
  • mniej niż 3 samoistne wypróżnienia na tydzień.
zaparcia objawy
Fot.: Pexels.com

Zaparcia dzielą się na pierwotne (czynnościowe) lub wtórne. Zaparcia pierwotne rozwijają się w efekcie czynnościowych zaburzeń funkcjonowania jelita grubego, dna miednicy i zwieracza odbytu. Tego typu zaparcia dzielą się na zaburzenia defekacji, zaparcia z prawidłowym pasażem jelitowym oraz zaparcia ze zwolnionym pasażem jelitowym. Z kolei zaparcia wtórne rozwijają się w efekcie oddziaływania takich czynników środowiskowych i zewnętrznych jak:

  • choroba zapalna jelit
  • uchyłki jelit
  • guzy jelita lub inne guzy uciskające na jelito z zewnątrz (nowotwory macicy, jajnika)
  • niedoczynność tarczycy
  • cukrzyca
  • przewlekła choroba nerek
  • ciąża
  • udar mózgu
  • stwardnienie rozsiane
  • stosowanie niektórych leków (przeciwdepresyjnych, hipotensyjnych, przeciwdrgawkowych).

Jak objawiają się zaparcia?

Gdy pojawiają się zaparcia, objawy mogą być bardzo zróżnicowane. Dochodzi do pojawienia się szeregu symptomów. Pojawia się uczucie pełności w nadbrzuszu i śródbrzuszu, wzdęcia, odbijanie i mdłości. Może pojawić się brak apetytu, bóle i zawroty głowy, spadek masy ciała, anemia. Zaobserwować można wydalanie twardego kału, niekiedy z obecnością śluzu lub krwi.

Diagnostyka zaparć

Wstępne rozpoznanie zaparć dokonywane jest w oparciu o wywiad kliniczny i potwierdzenie obecności objawów zaparć. Niekiedy konieczne może być wykonanie badań dodatkowych, pozwalających na określenie przyczyny zaparć. U osób powyżej 50 roku życia wskazane jest wykonanie kolonoskopii – ma to na celu wykluczenie raka jelita grubego jako przyczyny zaparć.

Leczenie zaparć

zaparcia dieta
Fot.: Pexels.com

Leczenie zaparć nie powinno polegać na stosowaniu leków przeczyszczających. Ten pozornie szybki sposób na zaparcia może przynieść więcej szkody niż pożytku. Jest to działanie doraźne, które może przyczynić się do nasilenia problemu na drodze jeszcze większego rozleniwienia jelita. Ponadto leki przeczyszczające sprzyjają powstaniu odwodnieniu organizmu oraz niedoborów pokarmowych. Zalecane jest stosowanie diety bogatej w błonnik, którego doskonałymi źródłami są m. in. suszone owoce, orzechy, warzywa czy produkty pełnoziarniste. Należy jednocześnie pamiętać o piciu dużych ilości wody, gdyż tylko wówczas błonnik pobudzi perystaltykę jelit. Godne polecenia domowe sposoby na zaparcia to napar z siemienia lnianego, dieta bazująca na jak najmniej przetworzonych produktów, a także ćwiczenia. Na zaparcia to na pewno zadziała.

Powikłania zaparć

Nieleczona zaparcie znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie chorego, ale to nie wszystko. Tego typu zaburzenie sprzyja rozwojowi licznych powikłań. Jednym z najważniejszych jest pojawienie się stanów zapalnych w obrębie jelita grubego. Zaparcia uznawane są za jeden z czynników ryzyka raka jelita grubego. Zaparcia mogą prowadzić do rozwoju hemoroidów, czyli żylaków odbytu. Mogą one stanowić źródło bólu i krwawień. Jeśli zaparciom towarzyszy leczenie ich lekami przeczyszczającymi, wówczas może dojść do zaburzeń wchłaniania i niedoborów pokarmowych. Długotrwałym zaparciom może towarzyszyć powstanie w świetle jelita zbitych mas. Są to tzw. kamienie kałowe, które mogą zamknąć światło jelita i doprowadzić do jego niedrożności.

Bibliografia:

Daniluk J., Przewlekłe zaparcia – niedoceniany problem kliniczny; Varia Medica 2018, tom 2 nr 4

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here