hormon wzrostu
Fot.: Unsplash.com

Hormon wzrostu (somatotropina) to hormon syntetyzowany przez przysadkę mózgową. Wielkość syntezy hormonu wzrostu zmienia się wraz z rytmem dobowym, wpływa na nią także płeć oraz wiek. Skutki nadmiaru lub niedoboru hormonu wzrostu będą inne u dzieci w okresie wzrostu, a inne u dorosłych.

Rola hormonu wzrostu w organizmie

funkcje hormonu wzrostu
Fot.: Unsplash.com

Hormon wzrostu to związek peptydowy zbudowany ze 191 aminokwasów, a wielkość jego syntezy regulowana jest przez hormony somatostatynę hamującą syntezę hormonu wzrostu oraz somatoliberynę zwiększającą syntezę hormonu. Oczywistą rolą hormonu wzrostu w organizmie jest wspomaganie procesu wzrostu na drodze wydłużania kości długich oraz przyrostu masy ciała. Kolejne funkcje hormonu wzrostu w organizmie to wspomaganie syntezy białek, czyli działanie anaboliczne. Hormon wzrostu wykazuje ponadto działanie lipolityczne, czyli aktywujące procesy spalania tkanki tłuszczowej.

Inne funkcje hormonu wzrostu to aktywowanie podziałów komórkowych, regulowania gospodarki węglowodanowej, a także wspomaganie procesy pamięci i koncentracji. Hormon wzrostu wpływa ponadto modulująco na funkcjonowanie układu immunologicznego, a także pobudza erytropoezę, czyli powstawanie krwinek czerwonych.

Niedobór hormonu wzrostu u dzieci i dorosłych

Zbyt niski poziom hormonu wzrostu wpływa negatywnie na funkcjonowanie organizmu. Inne są konsekwencje niedoboru hormonu wzrostu u dzieci i dorosłych. W przypadku niedoboru hormonu wzrostu u dzieci stwierdzane jest spowolnienie wzrostu. Niskiemu wzrostowi towarzyszy także zaburzenie gospodarki węglowodanowo – lipidowej, które może ostatecznie skutkować rozwojem takich zaburzeń jak cukrzyca, choroby układu sercowo – naczyniowego oraz otyłość. W przypadku niedoboru hormonu wzrostu u dorosłych stwierdza się takie nieprawidłowości jak:

  • spadek witalności i chroniczne zmęczenie
  • stany lękowe i depresyjne
  • otyłość brzuszna
  • zmniejszenie wydolności fizycznej
  • spadek gęstości mineralnej kości
  • zwiększenie insulinooporności
  • zaburzenia funkcji nerek
  • hiperlipidemia
  • przesuszenie skóry

Przyczyną zmniejszenia stężenia hormonu wzrostu jest występowanie niekorzystnych czynników genetycznych, a także schorzenia przysadki i podwzgórza (np. urazy głowy, hemochromatoza).

Nadmiar hormonu wzrostu u dzieci i dorosłych

Zbyt wysoki poziom hormonu wzrostu u dzieci prowadzi do nadmiernego wzrostu, określanego mianem gigantyzmu. Zbyt intensywny przyrost kości długich dotyczy okresu, gdy nie doszło jeszcze do nie doszło do zrastania nasad kości długich oraz skostnienia chrząstek wzrostowych. Gigantyzm rozwija się zatem wówczas, gdy wysoki poziom hormonu wzrostu stwierdzany jest w okresie pokwitania. Natomiast nadmiar hormonu wzrostu u dorosłych określany jest mianem akromegalii. Wówczas nie dochodzi do wydłużania kości długich, ma jednak miejsce zgrubienie kości i chrząstek. Charakterystyczny wygląd osób z akromegalią wynika m. in. z przerostu żuchwy, poszerzenia i uwypuklenie czoła, pogrubienia warg oraz powiększenia języka. Dochodzi także do poszerzenia dłoni i palców. Rozrostowi kości i chrząstek towarzyszy także powiększenie narządów wewnętrznych, w tym wątroby czy serca.

Przyczyną nadmiernego wydzielania hormonu wzrostu może być przede wszystkim guz przysadki, który pobudza syntezę hormonu wzrostu.

Badanie poziomu hormonu wzrostu

badanie hormonu wzrostu
Fot.: Unsplash.com

Stężenie hormonu wzrostu oznaczane jest w próbce krwi. Zazwyczaj pobieranych jest kilka próbek, a badanie ma charakter testu stymulacji lub hamowania wydzielania hormonu wzrostu. Najpierw oznaczany jest poziom hormonu wzrostu na czczo, a następnie podawany jest roztwór glukozy w celu zahamowania syntezy hormonu lub wstrzykiwana jest insulina pobudzająca wydzielanie hormonu wzrostu. Następne próbka krwi pobierane są w określonych odstępach czasu. Test stymulacji hormonu wzrostu wykonywany jest w diagnostyce niedoczynności przysadki, a test hamowania – w celu zdiagnozowania nadczynności przysadki.

Bibliografia:

Marek B. i in., Niedobór hormonu wzrostu u dorosłych; Postępy Nauk Medycznych 3/ 2000

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here