histamina
fot.: Unsplash.com

Histamina to wyjątkowy hormon, który bierze udział w reakcji alergicznej. Związek ten wydzielany jest z ziarnistości komórek zapalnych po kontakcie przeciwciał z antygenem. Histamina dostarczana jest ponadto wraz z dietą, a u niektórych osób może wystąpić nietolerancja histaminy. Takie osoby muszą zwracać szczególną uwagę, aby unikać spożywania produktów zawierających histaminę. W celu obniżenia poziomu histaminy we krwi stosowane mogą być leki przeciwhistaminowe.

Rola histaminy w organizmie

funkcje histaminy
Fot.: Pexels.com

Histamina to hormon tkankowy syntetyzowany z aminokwasu histydyny. Związek ten magazynowany jest w ziarnistościach bazofilów, czyli granulocytów zasadochłonnych oraz mastocytów, czyli komórek tucznych. Najwięcej histaminy znaleźć można w takich tkankach jak skóra, płuca, błona śluzowa żołądka i nosa. Uwalnianie histaminy z ziarnistości oraz rozwój stanu zapalnego ma miejsce pod wpływem działania takich czynników jak:

  • reakcja przeciwciał z antygenami, np. alergenami
  • ucisk
  • uraz
  • wysoka lub niska temperatura
  • zmiana pH

W efekcie działania histaminy dochodzi do wystąpienia różnorodnych zmian w organizmie. Przede wszystkim dochodzi do zwiększenia przepuszczalności naczyń włosowatych, co prowadzi do powstania obrzęków, zaczerwienienia i bąbli na skórze. Rozszerzeniu naczyń krwionośnych może towarzyszyć także spadek ciśnienia krwi. Histamina prowadzi do skurczu mięśni gładkich oskrzeli oraz przewodu pokarmowego. Inne efekty działania histaminy to zwiększenie wydzielania śluzu w drogach oddechowych oraz soku żołądkowego, a także modulowanie pracy układu immunologicznego.

Nadmierne wydzielanie histaminy z ziarnistości komórkowych skutkuje rozwojem takich schorzeń jak alergia wziewna, kontaktowa lub pokarmowa, astma. Najpoważniejszą konsekwencją jest wstrząs anafilaktyczny, w przebiegu którego dochodzi do obrzęku błon śluzowych gardła, przyspieszenia i spłycenia oddechu, zbyt szybkiej akcji serca, spadku ciśnienia krwi. Jest to stan mogący prowadzić nawet do śmierci.

Histamina w diecie i nietolerancja histaminy

Wiele produktów spożywczych stanowi źródło histaminy. Zawartość histaminy w świeżych produktach jest niewielka, wzrasta w produktach poddawanych takim procesom przetwórczym jak wędzenie czy konserwacja. Istnieje ponadto grupa produktów spożywczych, które same nie stanowią źródła histaminy, natomiast stymulują nadmierną jej syntezę w organizmie. Spożyta wraz z dietą histamina unieczynniana jest przez enzym diaminooksydazę. U niektórych osób występuje wrodzony lub nabyty niedobór tego enzymu i wówczas stwierdzana jest nietolerancja histaminy. Pojawiają się bóle głowy i brzucha, biegunki, kołatanie serca, zaczerwienienie twarzy, nudności, pokrzywka, duszność czy kaszel.

Osoby z nietolerancją histaminy powinny wystrzegać się przede wszystkim żywności przetworzonej, np. wędzonych wyrobów mięsnych, produktów obfitujących w syntetyczne barwniki i aromaty, orzechów, serów dojrzewających, awokado, szpinaku, kapusty kiszonej, pomidorów, śliwek, papai, gruszek oraz ryb wędzonych.

Leki przeciwhistaminowe

leki przeciwhistaminowe
Fot.: Pexels.com

U osób cierpiących na alergię lub nietolerancję histaminy konieczne jest stosowanie leków antyhistaminowych, tego typu farmaceutyki wiążą się z receptorami aktywowanymi przez histaminę, dzięki czemu redukują objawy wywoływane przez histaminę. Leki przeciwhistaminowe I generacji, takie jak klemastyna czy hydroksyzyna stosowane są coraz rzadziej. Działają one w sposób nieselektywny, oddziałując nie tylko na receptory histaminowe, ale także dopaminergiczne, adrenergiczne oraz serotoninowe. Właśnie dlatego skutkami ubocznymi tego typu leków może być senność oraz zaburzenia koordynacji ruchowej. Leki antyhistaminowe II generacji to m. in. cetryzyna czy loratadyna, działające selektywnie na receptory histaminowe. Ich stosowaniu rzadko towarzyszą działania niepożądane.

Bibliografia:

Woźniak – Wakuluk M., Nowicki R., Leki przeciwhistaminowe w alergicznych chorobach skóry; Forum Medycyny Rodzinnej 2008, tom 2 nr 4

Jakubiak G., Aktywność biologiczna histaminy i farmakologiczne możliwości jej modyfikacji; Nauki Przyrodnicze 2017, nr 4

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here